222
لزوم فراگيرى دقيق اعمال حج
به زائران بيت الله الحرام ايدهم الله تعالى - عرض مى‌كنم كه اعمال و مناسك را به طور دقيق از روحانيون محترم كه در كاروان‌ها هستند فراگيريد و به هيچ عملى بدون راهنمايى آنان دست نزنيد؛ چه‌بسا باشد كه خداى نخواسته با سهل‌انگارى، عملتان باطل شود و جبران آن را تا آخر نتوانيد بكنيد و يا به احرام باقى بمانيد و در برگشت موجبات زحمت خود و نزديكان خويش شويد و اين يك تكليف شرعى است كه از آن غفلت نبايد كرد و به روحانيون محترم عرض مى‌كنم كه علاوه بر آنكه مسايل را به طور وضوح كه همه‌كس بفهمد در جلسات متعدد به گروه خود ياد دهيد، در وقت اعمال آنان نيز مواظب آنها باشيد و آنها را هدايت فرماييد. 1
مراتب معنوى حج كه سرمايه حيات جاودانه است و انسان را به افق توحيد و تنزيه نزديك مى‌كند، حاصل نخواهد شد مگر آنكه دستورات عبادى حج به طور صحيح و شايسته و موبه‌مو عمل شود. 2
فلسفه و ابعاد عرفانى حج
در لبيك لبيك، «نه» بر همه بتها گوييد و فرياد «لا» بر همه طاغوت‌ها و طاغوتچه‌ها كشيد و در اطراف حرمِ خدا، كه نشانه عشق به حق است، دل را از ديگران تهى كنيد و جان را از خوف غير حق پاك سازيد و به موازات عشق به حق از بت‌هاى بزرگ و كوچك و طاغوت‌ها و وابستگانشان برائت جوييد كه خداى تعالى و دوستان او از آنان برائت جستند و همه آزادگان جهان از آنان برىء هستند.
و در لمس «حجرالأسود» بيعت با خدا بنديد، كه با دشمنان او و رسولانش و صالحان و آزادگان دشمن باشيد و به اطاعت و بندگى آنان هركه باشد و هرجا باشد سرننهيد و خوف و زبونى را از دل بزداييد كه دشمنان خدا و در رأس آنان شيطان بزرگ زبون‌اند؛ هرچند در ابزار آدم‌كشى و سركوبى و جنايتشان برترى داشته باشند و در سعى بين صفا و مروه، با صدق و صفا سعى در يافتن محبوب كنيد كه با يافتن او