88منا اطلاق مى‌شود كه از سنگريزه‌هايى كه حجاج در بازگشت از منا به سوى آن پرتاب مى‌كنند، تشكيل يافته است.
از مجموع كلمات و مطالب بالا، و از تعبيرات گروه ديگرى از ارباب لغت استفاده مى‌شود جمرات را از اين جهت جمرات گفته‌اند كه محل اجتماع سنگريزه‌ها بوده يا از اين جهت كه جمار (سنگريزه) در آنجا انباشته مى‌شده است و همان‌گونه كه مى‌بينيم آنها جمره را به معناى ستون نگرفته‌اند، بلكه به معناى زمينى كه سنگريزه‌ها در آن جمع مى‌شود، گرفته‌اند. به تعبير ديگر، آن را مجتمع الحصى مى‌دانند.
اين سخنان علاوه بر اينكه نشان مى‌دهد در عصر بسيارى از آنها هنوز ستونى ساخته نشده بوده يا اگر بوده به عنوان علامت بوده، علت نامگذارى جمرات و ريشه لغوى آن را، مسئله اجتماع سنگريزه‌ها مطرح مى‌كند.
جمره حقيقت شرعيه ندارد
اين نكته نيز گفتنى است: به يقين جمرات جزو الفاظى نيست كه داراى حقيقت شرعيه يا متشرعه باشد. بنابراين بايد در فهم معناى آن، به كتب لغت مراجعه كرد و اطلاق آن بر محل‌هاى سه‌گانه، از قبيل اطلاق كلى بر فرد است و به تدريج، اين واژه براى آن اماكن عَلَم شده است.
حال اگر قول لغوى را، طبق سيره عقلا در مورد اهل خبره، صحيح بدانيم، به‌خصوص هرگاه مطلبى در ميان آنها شهرت داشته باشد، مطلب با شهادت آنها ثابت مى‌شود - و هو الحق؛ زيرا در كتاب «انوار الاصول» حجيت قول لغوى را در اين‌گونه موارد اثبات كرده‌ايم و سيره عقلا نيز بر همين جارى است - در غير اين صورت، اين گواهى‌ها مؤيد خوبى براى اثبات مقصود، محسوب مى‌شود.
گواهى فقها و دانشمندان اسلام
در اين بخش، اقوال بيش از چهل تن از علماى معروف شيعه و اهل سنت، در بيش