263امام خمينى هم بر اين باور است كه نايب بايد نيت كند. 1 گروهى ديگر معتقدند كه بايد منوب عنه نيت كند و نيت نايب، كافى نيست.
مرحوم آيت‌الله خويى معتقد است حاجى بايد نيت را تا هنگام قربانى‌كردن ادامه دهد و نيت كردن ذابح شرط نيست. 2 برخى ديگر گفته‌اند اصيل؛ يعنى حاجى بايد نيت كند؛ زيرا ذابح بسان وسيله و ابزار است. 3
گروه سومى نيز تفصيل داده‌اند كه اگر نايب وسيله باشد و تنها عمل «فَرْى اوداج» را انجام مى‌دهد، نيت برعهده مكلف است و اگر نايب عهده‌دار تضحيه و قربانى است، خود بايد نيت كند. البته اينان توضيح نداده‌اند كه اين دو تصوير در مقام ثبوت امكان دارد يا در مقام اثبات و اگر به مقام اثبات هم برگردد، چگونه مى‌توان آنها را از يكديگر تميز داد.
مرحوم آيت‌الله خويى اين مسئله را بر مسئله وكالت و نيابت مبتنى كرده است. وى معتقد است اگر ذبح كننده وكيل باشد، نيت موكل و مكلف الزامى است و اگر ذبح‌كننده نايب باشد، نيت او كفايت مى‌كند و در مسئله ذبح، دليلى بر تشريع نيابت نيست. 4
به نظر مى‌رسد اين سخن ادعايى بيش نيست؛ زيرا ذبح، جزئى از عبادت و خود، عملى عبادى است و چنان‌كه پيش‌تر گذشت، نيابت در امور عبادى، بدون تجويز شارع، اعتبارى ندارد. در اين صورت چگونه مى‌توان واگذارى به غير را بدون دليل شرعى پذيرفت. پس اين استدلال ناتمام است، ليكن مى‌توان نظر گروه دوم را تأييد كرد كه نيت مكلف شرط است و نيت ذابح كافى نيست؛ زيرا روايت‌هاى متعدد ظهور در اين امر دارد.
روايات ابوبصير با اين تعبير نقل شده:
«وكّلوا من يذبح عنهنّ» 5و نيز روايت ابى‌حمزه چنين بود كه
«وليأمر من يذبح عنه». 6
اين سياق و تعبير نشان‌دهنده آن است كه ذابح به‌عنوان ابزار و وسيله به كار گرفته مى‌شود و مكلف خود بايد نيت كند. از سوى ديگر، عمل ذبح از كارهايى است كه