176فقيهان و دانشمندان علوم اسلامى، در اينكه آيا قرآن و روايات رسيده در اين‌باره، افاده وجوب مى‌كنند يا استحباب، برداشت يكسانى از آن‌ها نداشته و ديدگاه‌هاى گوناگونى را مطرح كرده‌اند كه در زير اشاره مى‌كنيم:

ديدگاه مفسران درباره خوردن و خوراندن قربانى

اين‌كه خوردن و خوراندن قربانى واجب است يا مستحب، ميان مفسرانى كه به فقه‌القرآن توجه داشته‌اند و بين فقيهان اسلامى، ديدگاه يكسانى ديده نمى‌شود. بسيارى، استنباط واجب و برخى استنباط مستحب دارند. برخى ديگر هم، خوردن قربانى را مستحب، اما خوراندن آن را واجب مى‌شمارند.

ديدگاه عالمان اهل سنت

حنابله، شافعيه و مالكيه، خوردن گوشت قربانى واجب و مستحب (مگر قربانى‌هاى كفاره و نذر) را جايز مى‌دانند. اما شافعيه، تنها خوردن قربانى مستحبى را اجازه داده‌اند.

حنابله و شافعيه، تقسيم گوشت قربانى واجب را فقط ميان مستمندان حرم واجب مى‌دانند؛ درحالى‌كه حنفيه و مالكيه، بر اين باورند كه تقسيم گوشت قربانى در حرم و بيرون از حرم، مانعى ندارد. ¹

فخر رازى، پس از بيان كلياتى از نظر عالمان اهل سنت، ديدگاه خود را چنين اعلام مى‌كند: «أَمَّا قَولُهُ (وَ أَطْعِمُوا الْبٰائِسَ الْفَقِيرَ )فَلاَ شُبهَةَ فِي أَنَّهُ أَمر إيجاب» ²؛ «اينكه آيه مى‌فرمايد: بخورانيد فقير بينوا را؛ شكى نيست كه آن وجوب را مى‌رساند».

بنابراين در ديدگاه تفسيرى فخر رازى، خوردن قربانى، مستحب، اما خوراندن آن واجب است.

ديدگاه دانشمندان شيعه

- شيخ طوسى مى‌نويسد: «وَ مِنَ السُّنَّةِ أَنْ يَأْكُلَ الإِنْسَانُ مِنْ هَدْيِهِ وَيُطْعِمَ الْقَانِعَ وَالْمُعْتَر» ³؛ «مستحب است انسان از قربانى واجب و مستحب بخورد و مستمندان را هم اطعام كند».