168- در اين صورت، چگونه بين حكم قربانى و حكم انفاق در حج، تمييز داده مى‌شود؟
- آيا گوشت‌هاى قربانى يخ‌زده، در راه مصالح اسلامى استفاده شده و به نيازمندان واقعى مى‌رسد؟
برخى از فقيهان برآنند كه قربانى بايد در منا با اختيار صورت پذيرد. خوردن گوشت قربانى و خوراندن به ديگران و مستمندان واجب نيست. قربانى در آنجا براى خوردن و خوراندن جعل نشده است تا اگر مصرف نشود، مصداق اسراف قرار گيرد. بلكه اصل تنها بر قربانى است؛ هرچند كه مصرف‌كننده‌اى نداشته باشد!
برخى ديگر بر آنند كه هرچند قربانى بايد در منا با اختيار صورت گيرد، اما زمانى كه با دستور صريح قرآن، مبنى بر خوردن و خوراندن گوشت قربانى، مغايرت داشته و موجب كفران نعمت و اتلاف سرمايه مسلمانان باشد، قربانى در منا مجاز نبوده، بلكه بايد محل قربانى به جايى كه اسراف در آن صدق نمى‌كند، تغيير يابد.
ما در اين جستار برآنيم با توجه به داده‌هاى اسلامى و اصول فقه، بازخوانى مجددى از موضوع را آغاز و بساط نقد و بررسى را دوباره بگستريم، تا شايد به راهكار ديگرى هم برسيم.
تعريف و تاريخچه قربانى
هرچيزى كه موجب نزديكى به خدا شود، يا هر هديه‌اى كه در راه خدا داده شود، قربان گفته مى‌شود. از آنجا كه در عرف گذشتگان، كشتن چهارپايى در پيش پاى ديگران، بهترين هديه و ابراز ارادت به شمار مى‌رفت، حيوان تعيين شده و علامتگذارى شده بدين منظور را نيز قربان ناميدند.
فرهنگ قربانى، تاريخچه‌اى به درازاى تاريخ دارد. قرآن مجيد، آنجا كه به داستان دشمنى دو پسر حضرت آدم(ع) اشاره مى‌كند، از قربانى آوردن آن دو به پيشگاه خداوند خبر مى‌دهد. 1