212
قاضى شوكانى
او در بحث «حجيت اجماع»، مىگويد:
و نيز حديث «اصحابي كالنجوم بأيهم اقتديتم»، حجيت قول هريك از آنها را مىرساند و در اين حديث، گفتار معروفى است؛ زيرا در رجال آن، عبدالرحيم عمى از پدرش وجود دارد كه هر دو، جداً ضعيفاند. بلكه ابنمعين، عبدالرحيم را كذاب معرفى كرده است... .
اين حديث، طريقى ديگر دارد كه در آن، حمزه نصيبى است كه او نيز جداً ضعيف است. بخارى او را منكر الحديث معرفى مىكند و ابنمعين مىگويد: «او بىارزش است». ابنعدى نيز گفته است كه عموم روايات او، موضوع و جعلى است و اين حديث نيز از طريق جميل بن زيد، نقل شده كه مجهول است. 1
محمد ناصرالدين البانى (معاصر)
او حديث «نجوم» را در كتاب «سلسلة الأحاديث الضعيفة و الموضوعة» آورده و بعد از نقل آن، گفته است: «اين حديث، موضوع و جعلى است». 2
بررسى كلى روايات
حديث «اصحابي كالنجوم» را برخى از صحابه نقل كردهاند كه همه آن روايات، از ضعف سندى، برخوردار است كه در اينجا به آنها اشاره مىكنيم:
روايت عبدالله بن عمر: در سند روايت او، «عبدالرحيم بن زيد» و «زيد العمّى» وجود دارند كه هر دو ضعيفاند.
روايت عمر بن خطاب: در سند روايت او، نعيم بن حماد، عبدالرحيم بن زيد و زيد العمّى، وجود دارند كه همگى ضعيفاند.