59نمى‌سازد؛ چنان كه امام صادق عليه السلام فرمود:

«ان اللّٰه تبارك و تعالى لايوصف بزمان و لا مكان و لا حركة و لا انتقال و لاسكون، بل هو خالق الزمان و المكان و الحركة و السكون، تعالى اللّٰه عمّا يقولون علوّاً كبيراً» ¹ و انسان در هر زمان و مكان و در هر شرايط و موقعيتى مى‌تواند به سمت خداوند روى آورد: «فَأَيْنَمٰا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ»؛ ² پس به هر سو رو كنيد آن‌جا روى (به سوى) خداست؛ اما خداوند متعال به لحاظ ظرفيت، شأنيت و به هر دليلى به مكانى مانند كعبه، يا به زمانى مانند ليلة القدر و... يا حتى به اشخاصى مانند دل شكستگان: «و سئل رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله :

أين اللّٰه؟ فقال: عند المنكسرة قلوبهم» ³ و... توجه ويژه دارد. لذا از دو جهت انسان مى‌تواند به آن مكان يا زمان يا اشخاص يا ... دل ببندد و تعلق وجودى پيدا كند:

جهت اول اين كه، آن مكان يا زمان، مورد توجه و عنايت محبوب و حقيقت مورد علاقه است و انسان با توجه به آن، قطعاً مولا و محبوبش را تعظيم و تكريم كرده و ارادت و عشق خود را، كه نوعى سپاس و شكر است، اظهار داشته و از اين راه تعلق و پيوند خود را نسبت به اومى‌نماياند و متعهد به پايدارى دو تا مى‌شود؛ مانند اين كه با عبادت در مسجد يا ليلة القدر به امر الهى توجه كرده كه احيا و تعظيم شعاير الهى در واقع تعظيم و تكريم خداوند كريم و عظيم است.

جهت دوم اين كه، با حضور در اين گونه مكان‌ها و زمان‌ها، به مراتب فرصت تقرب فراهم‌تر است. بديهى است كه انسان مؤمن و عاقل اين فرصت‌ها را از دست نمى‌دهد و با توجه به موقعيت‌هاى ويژه، با تلاش اندك به اجر بيشترى دست يافته، از خير كثير و مباركى بهره مى‌برد.

در خصوص ابدان و قبور پاك صالحان و معصومان گرامى نيز همين گونه است؛ يعنى گرچه مى‌شود در هر شرايط و در هر مكان و زمانى براى آنها هداياى معنوى و