579بينديشد و روز قيامت را به ياد آورد.
يادآورى عالم آخرت و روز جزا، در تقويت ايمان و عمل به دستورات الهى و دورى از گناهان، انگيزۀ بسيار نيرومندى است و انبيا و اوليا هميشه با ياد آخرت زندگى مى‌كردند. چنانچه خداوند در قرآن كريم از ابراهيم و اسحاق و يعقوب - سه تن از پيامبران عالى قدر - نام مى‌برد و در مقام تعريف از آنها مى‌فرمايد: «وَ اذْكُرْ عِبٰادَنٰا إِبْرٰاهِيمَ وَ إِسْحٰاقَ وَ يَعْقُوبَ أُولِي الْأَيْدِي وَ الْأَبْصٰارِ* إِنّٰا أَخْلَصْنٰاهُمْ بِخٰالِصَةٍ ذِكْرَى الدّٰارِ»؛ 1 به يادآور بندگان خاص ما ابراهيم و اسحاق و يعقوب را كه صاحبان دست‌ها و ديده‌ها بودند. ما آنها را به اين ويژگى مخصوص‌شان كرديم كه آخرت را ياد مى‌كردند.
چنانچه احاديث متعددى از پيامبر صلى الله عليه و آله در اين مورد نقل شده است كه همه بيانگر اهميت اين مسأله است؛ زيرا انسان را به ياد آخرت مى‌اندازد و باعث عبرت‌آموزى است. در اين‌جا به يك نمونه از آنها اشاره مى‌كنيم: انس مى‌گويد: پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:
«كنت نهيتم عن زيارة القبور ألا فزوروها فإنّها ترقّ القلب وتدمع العين وتذكّر الآخرة ولا تقولوا هجراً»؛ 2 شما را از زيارت قبور، نهى كرده بودم؛ از اين پس قبرها را زيارت كنيد كه قلب را نرم و چشم را گريان مى‌كند و آخرت را به ياد شما مى‌آورد. اما در آن‌جا سخن بيهوده نگوييد.
لذا به خاطر همين آثار تربيتى و معنوى است كه از نظر اسلام، زيارت قبور يكى از مستحبات به شمار آمده و پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به آن دستور داده است و خود، به زيارت قبور مى‌رفت و آداب زيارت و كيفيت سلام دادن به اموات را به اصحاب خود تعليم مى‌كرد.
نتيجه
اسلام به عنوان يك مكتب جامع و مترقى، در طريق پيشبرد اهداف و ايجاد زمينۀ تلاش و سازندگى، برنامه‌هاى مختلفى را منظور داشته كه از هر جهت، سازنده و