534يك مبدأ براى جهان و يك مقصد براى عالم است كه آن مبدأ همان مقصد و آن مقصد همان مبدأ است.

چنانچه در قرآن اين گونه ياد مى‌شود: «هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظّٰاهِرُ وَ الْبٰاطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ »؛ ¹ اوست اول و آخر و ظاهر و باطن، و او به هر چيزى داناست. آرى تنها يك مبدأ و يك مقصد و در نهايت، يك هدف حقيقى براى انسان و جهان وجود دارد و آن هم ذات اقدس احديّت است. پس همۀ فعاليت‌ها و تلاش‌ها و اعم كارهاى انسانى در مسير الهى و مصير الى اللّٰه قابل توجه است. «أَلاٰ إِلَى اللّٰهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ»؛ ² آگاه باش كه همۀ كارها به خدا باز مى‌گردد. مگر نه اين است كه خداوند در جاى ديگر مى‌فرمايد:

«يٰا أَيُّهَا الْإِنْسٰانُ إِنَّكَ كٰادِحٌ إِلىٰ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاٰقِيهِ»؛ ³پس همۀ هدف‌ها با تلاش‌ها و فعاليت‌هاى انسانى در مسير الهى به نهايت ختم مى‌شود: «وَ أَنَّ إِلىٰ رَبِّكَ الْمُنْتَهىٰ». ⁴

حال كه مبدأ و مقصد انسان و جهان آفرينش، چيزى نيست جز هدف حقيقى كه همان ذات اقدس الهى است، ببينيم زيارت، چه اهدافى را به دنبال دارد. زاير در زيارت در پى به دست آوردن چه چيزى است؟ هدف غايى زاير در زيارت چيست؟ با توجه به مطالبى كه اشاره شد و به خصوص با استناد به آيات قرآن مى‌توان به خوبى دريافت كه هدف غايى زاير در زيارت نيز خدا و تقرّب به ساحت مقدسش است و «هدف زيارت» زنده شدن فضايل و خصلت‌هاى والاى آن مزور و زيارت شونده در زاير و دورى جستن و برائت از بدى و بدى‌هاست. بنابراين تمامى فعاليت‌هاى عبادى كه به انسان، جهت الهى مى‌دهد، خود زيارت اللّٰه است. ⁵

از اين روست كه در زيارتنامه‌ها ملاك و مبناى حقيقى معرفتى را متذكر شده و همواره زاير را به مزور حقيقى متوجه مى‌كند. در اين‌جا به دو نمونه اشاره مى‌شود: