90گشته و اين معنا منكشف مى‌شود كه نجات، تنها در ايمان و عمل صالح است. لذا درخواست رجوع مى‌كنند تا عمل صالح را نيز تأمين كنند. ¹

طبق مدلول آيه، يقين و ايمان كه از عالى‌ترين كمالات نفس انسانى است، در عالم آخرت براى مجرمان حاصل مى‌شود. پس تكامل برزخى، به معنايى كه قبلاً بيان شد (رفع حجاب)، براى آنان نيز صادق است؛ به خصوص كه ايمان و يقين از مفاهيم تشكيكى است و به طور مستمر، امكانِ افزايش دارد. البته ايمان هنگامى ارزشمند است كه از سر اختيار و انتخاب باشد نه اجبار؛ به بيان ديگر ايمان به غيب باشد و نه ايمان به امر آشكار؛ چنان‌كه ايمان فرعون اين چنين بود. لذا خداى متعال فرمود: آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ ؛ «حالا ايمان آوردى؟! درحالى‌كه قبلاً نافرمانى كردى و از مفسدان بودى؟» (يونس: 91)

آيه يازده- يٰا أَيُّهَا الْإِنْسٰانُ إِنَّكَ كٰادِحٌ إِلىٰ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاٰقِيهِ (انشقاق: 6)

اى انسان، بى‌ترديد تو به سوى [ديدار جمال و جلال و ثواب و عقاب] پروردگارت با تلاشى سخت [به سير تكوينى و طبيعى] رهسپارى، پس او را ديدار خواهى كرد.

«كدح» به معناى تلاش كردن و خسته شدن است. ² بعضى گفته‌اند: تلاش در انجام كارى است تا اينكه آثار تلاش در نفس نمايان گردد. ³ و