173ظاهرى كند و نماز را طبق وظيفه خود بخواند، به غرض مدارات رسيده است. ولى اگر اقتداى حقيقى كند، نقض غرض مى‌شود.

پاسخ

اين اشكال صحيح به نظر نمى‌رسد. توضيح اينكه كسى كه تشيعش معروف است و در عين حال با غرض مدارات در نماز جماعت اهل تسنن شركت و اقتداى حقيقى مى‌كند، آن غرض به نحو احسن محقق مى‌شود. ولى به شرط اينكه اعاده نماز را لازم نداند. اگر اعاده را لازم بداند، ممكن است خلاف مطلوب و غرض باشد. بهترين شاهد اين امر اين بوده كه مطابق بعضى روايات، ائمه(عليهم السلام) به مخالفين اقتدا مى‌كردند و طبعاً چنين اقتدايى مطابق ظاهر روايات، حقيقى بوده است:

أَخْبَرَنَا محمّد حَدَّثَنِي مُوسَى حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ جَعْفَرِ بْنِ محمّد عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ يُصَلِّيَانِ خَلْفَ مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ فَقَالُوا الْأَجَانِبُ مَا كَانَ أَبُوكَ يُصَلِّي إِذَا رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَأَقُولُ لَا وَ اللهِ مَا كَانُوا يَزِيدُونَ عَلَى صَلَاةِ الْأَئِمَّةِ. ¹

امام باقر(ع) مى‌فرمايد: امام حسن و امام حسين(عليهما السلام) پشت سر مروان نماز مى‌خواندند. بيگانگان پرسيدند: پدرت وقتى به خانه بر مى‌گشت نماز نمى‌خواند؟ مى‌گويم: نه به خدا قسم بيش از نماز ائمه جماعت نماز ديگرى نمى‌خواندند.

اين روايت را محدث نورى علاوه بر نقل از جعفريات، از نوادر راوندى نيز نقل كرده است. ² قبلاً صدر اين روايت را از مسائل على بن جعفر(ع) به عنوان روايت هفتم اقتداى حقيقى بيان كرديم.

روايت محلّ بحث ممكن است از نظر سندى به دليل عدم حجيت كتاب جعفريات و نوادر راوندى ³، مورد خدشه واقع شود؛ ولى به عنوان مؤيد مى‌توان از آن بهره گرفت.