112مطابق اين روايت، امام صادق(ع) ابتدا از شركت اسحاق در نماز جماعت مخالفين مى‌پرسد و در ادامه، ثواب اين شركت را بيان مى‌دارد. البته احتمال دارد اسحاق در جماعت آنان شركت مى‌نموده و صورتِ اقتدا را رعايت مى‌كرده، ولى اين خلاف ظاهر است و بلكه ظاهر روايت اقتداى حقيقى و جماعت صحيحه است. اما از نظر اينكه اين روايت ناظر به صلاة فريضه است يا معاده، روايت مطلق است و بلكه چه بسا بيشتر ناظر به نماز فريضه باشد. افزون بر اينكه اين روايت از نظر تقيه خوفى و مداراتى اعمّ است.

روايت دوم: صحيحه اسماعيل جعفى

محمّد بن الحسن بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ الْجُعْفِيِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ(ع) رَجُلٌ يُحِبُّ اميرالمؤمنين(ع) وَ لَا يَتَبَرَّأُ مِنْ عَدُوِّهِ وَ يَقُولُ هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّنْ خَالَفَهُ فَقَالَ هَذَا مِخْلَطٌ وَ هُوَ عَدُوٌّ فَلَا تُصَلِّ خَلْفَهُ وَ لَا كَرَامَةَ إِلَّا أَنْ تَتَّقِيَه. ¹

اسماعيل جعفى به امام باقر(ع) عرض كرد: شخصى اميرالمؤمنين(ع) را دوست مى‌دارد؛ ولى از دشمنان او نيز بيزارى و تبرّى نمى‌جويد و مى‌گويد: البتّه اميرالمؤمنين(ع) نزد من محبوب‌تر از آن كسانى است كه با آن حضرت به مخالفت برخاستند، چنين شخصى از نظر شما چگونه است [آيا مى‌توان پشت سر او نماز خواند؟] آن حضرت در پاسخ فرمود: چنين كسى اعتدال ندارد و دشمن آن حضرت است و پشت سر او نماز مخوان و هيچ كرامتى هم ندارد، مگر اينكه از روى تقيّه پشت سر او نماز بخوانى.

تقريب استدلال

در اين روايت ²ابتدا از خواندن نماز پشت سر كسى كه توّلى دارد

( يُحِبُّ اميرالمؤمنين ) ، ولى تبرّى ندارد

( لَا يَتَبَرَّأُ مِنْ عَدُوِّهِ ) ، نهى شده كه ارشاد به فساد نماز است. در ادامه