90
ابنتيميه و علم كلام
علم كلام، دانشى است كه عقايد دين را تبيين مىكند و با استفاده از روشهاى مختلف، به اثبات آن مىپردازد و با پاسخگويى به پرسشها، ايرادها و شبهات، از آنها دفاع مىكند. 1
با وجود جايگاه علم كلام ميان مسلمانان، ابنتيميه به شدت با آن به مبارزه برخاسته و اتهامات بسيار زنندهاى به متكلمان بزرگى همچون اشعرى و ماتريدى بسته است؛ از جمله گفته است:
- بيشتر فلاسفه و متكلمان، به علوم شرعى جاهلاند؛
- متكلمان، ميان نادانى و دروغ، جمع كردهاند؛ 2
- از ويژگىهاى متكلمان، حيرت و شك است؛ 3
- اصول دين، همان اصول متكلمان نيست 4.
ارزيابى و نقد
شايد در نگاه نخست، چنين به نظر رسد كه مخالفان ابنتيميه، با گزينش عبارتهاى فوق، در پى نشان دادن برخورد قساوتآميز ابنتيميه با متكلماناند. ولى حقيقت اين است كه آنچه ياد شد، صريح عبارتهاى خود او در آثارش است. از طرف ديگر، بسيارى از وهابيان معتدل نيز اين عبارتها را تأييد مىكنند؛ از جمله، فرحان مالكى مىگويد: