1326. نماز شب بر پيامبر(ص) واجب بود و با (نٰافِلَةً لَكَ) نسخ گرديد.
7. (نٰافِلَةً لَكَ) بر اختصاصى بودن نماز شب براى پيامبر(ص) دلالت دارد و در واقع به معناى نمازى اضافه بر نمازهاى ديگر است. 1
نقد و بررسى
در بيشتر اين نظريهها، «قيام ليل» به معناى «اقامه نماز شب» معنا شده است؛ درحالىكه در سوره مباركه مزمل، دستور به قيام و شبزندهدارى همراه با تدبر و تفكر در قرآن است و هيچ دلالتى بر وجوب نماز شب ندارد. در آيات ابتدايى و نيز آيه آخر سوره مزمل، تأكيد بر شبزندهدارى در تفكر و تدبر و قرائت قرآن است.
(قُمِ اللَّيْلَ) كه ظهور در وجوب دارد، خطاب به پيامبر(ص) است و هيچ دليلى بر تعميم آن به ساير مسلمانان وجود ندارد. ضمن آنكه برخى گفتهاند كه دومين يا سومين آيات نازل شده بر پيامبر(ص)، آيات نخست سوره مزمل بوده است يا به تعبير صاحب الميزان، از جمله آيات نخستين نازل شده بر پيامبر(ص) بوده است كه اگر اينگونه باشد، هنوز نماز بين مسلمانان رايج نبوده است؛ تا چه رسد به نماز شب؛ آن هم به گونهاى كه بر مؤمنان، سخت و مشقتآور شود و آنگاه طبق برخى از اين نظريهها بگوييم با وجوب نمازهاى يوميه، قيام ليل نسخ گرديد.
چگونه زمانى كه هنوز نماز يوميهاى واجب نشده بود، نماز شب واجب شد؟! اگر مقصود از قيام ليل، نماز شب نباشد، چه ارتباطى بين اين دو وجوب هست تا نسخ صورت گيرد. در نسخ، وحدت موضوع دو حكم، امرى ضرورى است و ممكن نيست حكمى با حكم ديگرى كه موضوعى كاملاً متفاوت دارد، نسخ گردد. قيام ليل، موضوعى است و نمازهاى يوميه، موضوعى ديگر است.