41

3. ولايت تشريعى

ولايت تشريعى، به معناى اختيار در قانون‌گذارى، برنامه‌ريزى و راهنمايى مردم در تمام شئون زندگى آنان است. قيام به تشريع، دعوت به سوى دين، تربيت مردم، حكومت ميان آنان و قضاوت در حل مشكلات، از شاخه‌هاى ولايت تشريعى است كه براى پيامبر(ص) و نيز اوصياى معصوم آن حضرت ثابت است. ¹

آيات متعددى از قرآن كريم بر اين مطلب دلالت دارند؛ از جمله مى‌خوانيم: (أَطِيعُوا اللّٰهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ)؛ ²«اطاعت كنيد خدا را! و اطاعت كنيد پيامبر [خدا] و پيشوايان [معصوم] خود را». همچنين خداوند مى‌فرمايد:

(إِنَّمٰا وَلِيُّكُمُ اللّٰهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاٰةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكٰاةَ وَ هُمْ رٰاكِعُونَ) (مائده: 55)

سرپرست و ولى شما، تنها خداست و پيامبر او و كسانى كه ايمان آورده‌اند؛ آنها كه نماز را برپا مى‌دارند و در حال ركوع، زكات مى‌دهند.

در آيه (أَطِيعُوا اللّٰهَ)، همان‌گونه كه اطاعت خداوند، بدون قيد و شرط واجب است، اطاعت پيامبر(ص) و اولوالامر نيز بدون شرط واجب است. در دو آيه اخير، بعد از ذكر نام خدا و رسول، كلمه (وَ الَّذِينَ)، به دو كلمه «الله» و «رسول» عطف شده است و مراد از (الَّذِينَ آمَنُوا) براساس رواياتى كه در منابع فريقين آمده، حضرت على(ع) است. لفظ «ولى» در اين آيات، به معناى صاحب اراده و تدبير است. ³

بنابراين، ولايت پيامبر(ص) و على(ع) همان ولايت خداست؛ با اين تفاوت كه ولايت براى خدا، بالاصاله و براى پيامبر(ص) و اميرمؤمنان(ع) به تبعيت و اذن خدا ثابت است.