187اسلام اين است كه هر عملى را براساس نيت و انگيزه آن، پذيرش يا رد نمايد؛ چنانكه پيامبر(ص) فرمود:
«لَا عَمَلَ إِلَّا بِالنِّيَّة». 1
بعد از مسئله نيت، بر «اخلاص» بسيار تأكيد شده است؛ زيرا عمل با اخلاص، بسيار پرارزش و بدون اخلاص، بىارزش خواهد بود. عمل خالص تا آن حد در اسلام اهميت دارد كه در حديثى از پيامبر اكرم(ص) چنين مىخوانيم.
مَنْ أَخْلَصَ للهِ أَرْبَعِينَ يَوْماً فَجَّرَ اللهُ يَنَابِيعَ الْحِكْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَى لِسَانِه. 2
كسى كه چهل روز اعمال خود را خالصانه انجام دهد، خداوند چشمههاى حكمت و دانش را از قلبش بر زبانش مىگشايد.
اخلاص در سيره اهلبيت(عليهم السلام)
بىترديد اهلبيت عصمت و طهارت(عليهم السلام) كه بهترين بندگان خدا روى زميناند، بالاترين درجه از اخلاص را در همه ابعاد زندگى خود دارند؛ گفتار و رفتار آنان، همگى برخاسته از روح اخلاص و نيت پاك مىباشد. ايشان، سختترين اعمال را با كمال ميل و رغبت و تنها براى خشنودى پروردگار انجام مىدهند و در اين راه هيچ چشمداشتى به ديگران ندارند. خداوند به برخى از رفتارهاى خالصانه ايشان، در قرآن كريم اشاره كرده است:
مفسران شيعه و سنى نقل كردهاند كه آيه (وَ مِنَ النّٰاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغٰاءَ مَرْضٰاتِ اللّٰهِ وَ اللّٰهُ رَؤُفٌ بِالْعِبٰادِ) 3در شأن اميرمؤمنان(ع) نازل شده است؛ آنگاه كه در شب هجرت پيامبر اكرم(ص)، مشركان قصد داشتند ايشان را به قتل برسانند، حضرت على(ع)