141

5. گريه در پيشگاه خداوند

يكى از رفتارهاى عاطفى انسان گريه است. هرچند درباره گريه مباحث متعددى، مانند منشأ گريه، اثرات مثبت و منفى گريه و گريه‌هاى خوب و بد، مطرح است، اما متناسب با بحث، بايد بدانيم كه گريه انواع مختلفى دارد؛ مانند گريه خوف، گريه شوق، گريه غم و اندوه و گريه فراق كه مى‌توانند با توجه به متعلّقشان، مثبت يا منفى تلقى شوند. در اين ميان، آنچه در روايات گريه براى آنها سفارش شده است، عمدتاً سه گونه مى‌باشد:

الف) گريه از روى ترس از گناهان

مؤمنان همواره به دليل گناهانى كه گاهى از ايشان سر زده است، هراسناك‌اند و تلاش مى‌كنند با گريه و انابه، از گناهى كه مرتكب شده‌اند، ابراز پشيمانى و توبه نمايند. چنين گريه‌اى نزد خداوند، بسيار ارزشمند است و به آن نيز بسيار سفارش و تشويق شده است؛ چنان‌كه پيامبر اكرم(ص) فرمود:

طُوبَى لِصُورَةٍ نَظَرَ اللهُ إِلَيْهَا تَبْكِي عَلَى ذَنْبٍ لَمْ يَطَّلِعْ عَلَى ذَلِكَ الذَّنْبِ أَحَدٌ غَيْرُ اللهِ. ¹

خوشا به حال صورتى كه خداوند او را بنگرد؛ درحالى‌كه مى‌گريد بر گناهى كه غير از خداوند، هيچ‌كس بر آن آگاه نيست.

ب) گريه از روى شوق

برخى از بندگان خاص خداوند، نه از روى ترس، بلكه از روى شوق به لقاى پروردگار، همواره گريان‌اند. اين نوع گريه، از بهترين انواع گريه است كه به آن سفارش نيز شده است؛ چنان‌كه خداوند در قرآن كريم مى‌فرمايد:

(إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذٰا يُتْلىٰ عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقٰانِ سُجَّداً* وَ يَقُولُونَ سُبْحٰانَ رَبِّنٰا إِنْ كٰانَ وَعْدُ رَبِّنٰا لَمَفْعُولاً* وَ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقٰانِ يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً) (اسراء: 107 - 109)