130

1. توجه به حضور در محضر خداوند

ما مسلمانان باور راسخ داريم كه خداى متعال در عين بسيط بودن وجود خود، به همه مكان‌ها و زمان‌ها اشراف دارد و به همه چيز آگاه است. بندگان خود را مى‌بيند و رفتار آنان را زير نظر دارد. روى خود را به هر سو برگردانيم، همان سو، «وجه الله» است؛ چنان‌كه خداوند مى‌فرمايد: (وَ لِلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَمٰا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ إِنَّ اللّٰهَ وٰاسِعٌ عَلِيمٌ)؛ «مشرق و مغرب، از آنِ خداست! پس به هرسو رو كنيد، رو به خدا كرده‌ايد. خداوند داراى قدرت وسيع و [به همه‌چيز] داناست». (بقره: 115)

بر اين اساس، ما بندگان نيز بايد خود را همواره در محضر خداوند ببينيم و مراقب اعمال و حركات و سكنات خود باشيم و بدانيم كه خداوند رفتار پنهانى ما را مى‌بيند؛ چنان‌كه خداوند مى‌فرمايد: (إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ مٰا يَخْفىٰ)؛ «او آشكار و نهان را مى‌داند». (اعلى: 7) همچنين در آيه‌اى ديگر مى‌فرمايد: (أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللّٰهَ يَرىٰ)؛ «آيا او ندانست كه خداوند [همه اعمالش را] مى‌بيند؟!» (علق: 14)

امام على(ع) نيز فرمود:

«اتَّقُوا مَعَاصِيَ اللهِ فِي الْخَلَوَاتِ فَإِنَّ الشَّاهِدَ هُوَ الْحَاكِم» ¹؛ «از نافرمانى خداوند در خلوت بپرهيزيد؛ زيرا [در روز قيامت] شاهد، خود حكم مى‌كند». در دعاى پس از نماز زيارت امام على(ع) مى‌خوانيم:

يَا مَنْ هُوَ أَقْرَبُ إِلَيَ‌ّ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ وَ يَا مَنْ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ وَ يَا مَنْ هُوَ بِالمَنْظَرِ الْأَعْلَى وَ الْأُفُقِ المُبِينِ وَ يَا مَنْ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى وَ يَا مَنْ هُوَ يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَ ما تُخْفِي الصُّدُورُ يَا مَنْ لَا تَخْفَى عَلَيْهِ خَافِيَة. ²

اى كسى كه از رگ گردن به من نزديك‌ترى و اى كسى كه بين انسان و قلب او حائل مى‌شوى و اى كسى كه در ديدگاه بلند و افق آشكارى، و اى كسى كه بخشاينده و مهربانى