123
5. وداع و خداحافظى
هرچند مىدانيم حضور و غيبت درباره پيشوايان معصوم(عليهم السلام) بىمعناست و ايشان همواره ناظر بر اعمال ما هستند، يكى از آداب زيارت آن بزرگواران، وداع با ايشان هنگام بازگشت از آستان آنان است؛ زيرا ما براى رشد و تربيت خود، به رعايت نمودن اينگونه آداب نيازمنديم. ازاينرو مىبينيم همانطور كه درباره حضور در مشاهد اهلبيت(عليهم السلام) سفارش فراوان شده و زيارتنامههاى بسيارى براى سلام دادن به آن بزرگواران، از سوى ايشان صادر شده است، درباره وداع با آن بزرگواران نيز زيارتنامههاى متعددى به دست ما رسيده است. در اين زيارتنامهها، تعبير «أَسْتَوْدِعُكَ الله»، در زيارت اميرمؤمنان، 1 امام حسين، 2 حضرت ابوالفضل، 3 امام كاظم، 4 امام رضا، 5 امام جواد، 6 امام هادى و امام عسكرى 7 و امام زمان(عليهم السلام) 8 آمده است. همچنين در وداع هريك از ائمه، بعد از خواندن زيارت جامعه، تعبير «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ سَلَامَ مُوَدِّعٍ» 9آمده است.
زيارت وداع، صرف خداحافظى نيست. بلكه در آن، نكات اعتقادى و اخلاقى متعددى وجود دارد. برخى از نكات مهم اخلاقى - تربيتى زيارت وداع را مىتوان اينگونه برشمرد: