83
بعضى از انحرافات در ارتباط با حج در عصر جاهليت
1 .موروثى شدن بعضى از مناصب
الف: سرپرستى حجاج
ابو سَياره، عُمَلية بن اعزل بن خالد عَدوانى، از شخصيتهاى اواخر عصر جاهليت بود و سالها سرپرستى حجاج را بر عهده داشت. در آن دوران، سرپرستى حركت حجاج از مزدلفه به منا از مناصب موسم حج بود كه موروثى در خاندان عدوان، دست به دست مىشد و آخرين ايشان كه چهل سال اين منصب را بر عهده داشت، شعبه عُمَلية بن اعزل بود. 1
ب: سقايت
از جمله امتيازاتى كه قريش براى خود به عنوان قبيله برتر قائل بود، آب رسانى به حاجيان از آب زمزم بود. آنان اين منصب را براى خود يك افتخار مىدانستند. ديگران، چون از قبيله قريش نبودند، از ثواب آب دادن بهرهاى نداشتند.
اما پيامبر اسلام(ص) در سال دهم هجرت، كه آخرين حج خود را انجام داد، امتيازات جاهلى را از ميان برد و سقايت را كه مورد علاقه هر انسان نوع دوستى بود، به عنوان يك فرهنگ عمومى اعلام كرد.
هنگامى كه بنى عباس سقايت را حق خانوادگى خويش مىشمردند، قبّهاى بر روى زمزم ساخته بودند كه قرنها برپا بود و پيوسته بازسازى مىشد. 2
در دوره سلطنت فهد، سقايت به عنوان يك مقام تشريفاتى قلمداد شد و لقب «سقاية الحاج» به خود وى اختصاص يافت.
ج: كليددارى، پردهدارى و...
پردهدارى و كليددارى خانه كعبه و ميهمانى دادن به حاجيان، به قبيله قريش اختصاص داشت و اين كارها به عنوان يك امتياز و برترى محسوب مىشد و ديگران از آنها محروم بودند و لياقت اين گونه منصبها را نداشتند؛ چرا كه از قبيله قريش نبودند!