217چهرهاى ژوليده و مظلوم را از اين ميهمانان غريب، اما عاشق و كم ادعا، به نمايش مىگذارد.
اين گروه از زائران، در اوقات خلوت حرمين، تلاش مىكنند كه بخشى از روز را در اين دو مكان مقدس كه امكانات بهداشتى و رفاهى بيشترى دارد، به استراحت بپردازند. اينها حقايق تلخ و عريانى است كه همه روزه جلوى چشمان بىتفاوت زائران رژه مىرود و حس مسئوليت آنها را به چالش مىكشد. اگر يكى از اهداف محورى كنگره عظيم حج، شناخت مشكلات مسلمانان و تلاش براى حل آنها است، چرا بعثههاى حج، حداقل در موسم حج از كنار اين همه غربت و فقر، بىتفاوت مىگذرند! آيا اينان، براى عمل به عهد و لبيكشان نبايد در كنار همايشها و شعارهاى پرهزينه، تلاش كنند تا چهره تلخ محروميت را عملاً از كوچه پس كوچهها و خيابانهاى مكه و مدينه بزدايند و غبار غربت و فقر را از چهره معصومانه زائران عاشق خداوند بشويند؟
در اين ميان، به ميزانى كه به ثروت و غناى كشورها افزوده مىشود، وضعيت اسكان زائران آنها نيز بهتر مىشود. مسكن زائران كشورهاى حاشيه خليج فارس، تركيه، اندونزى و مالزى، از وضعيت مطلوبترى برخوردار است. به خلاف زائران كشورهاى آفريقايى. زائران آن كشورها تحت تدبير و مديريت دولتهاى خود در موسم حج حاضر مىشوند و قريب به اتفاق آنها در هتلها، آپارتمانها و مهمانپذيرها و منازل بزرگ كه پيش از موسم اجاره شدهاند، مستقر مىشوند.
اجارهبهاى اين ساختمانهاى آباد، به وسعت، عمر ساختمان، امكانات و خدمات رفاهى، و بهويژه به دورى و نزديكى آنها به حرمين بستگى دارد؛ به همين علت، قيمت تمام شده حج، براى زائران يكسان نيست و كشورهاى مختلف مىكوشند با درجهبندى قيمتهاى تمام شده، از همه انواع مسكن استفاده كرده و در اختيار زائران خود قرار دهند.
يكى از پديدههاى جالب، اسكانهاى شيفتى است كه بين كاروانهاى برخى