115
دليل مسئله
اگر بگوييم اطلاقات استطاعت، شامل فردى‌كه نياز به ازدواج دارد هم مى‌شود و چنين شخصى مستطيع است، ناگزير بايد با ادله «لاَحَرَج...» جايى را كه شخص با ترك ازدواج به حرج مى‌افتد، استثنا كنيم. اما اگر بگوييم چنين شخصى استطاعت عرفيه ندارد، ديگر نيازى به دليل لاحرج نيست؛ زيرا عرف كسى را كه ازدواج نكرده و در زحمت است، مستطيع نمى‌داند. علاوه بر حرج، اگر خوف وقوع در حرام يا مرض يا مهانت هم باشد، عرف او را مستطيع نمى‌داند.
امام ملاك در تقديم ازدواج بر حج را ضرورت ازدواج عنوان كرده و براى اين ضرورت، به چهار مصداق اشاره دارند؛ يعنى ترك ازدواج:
1. مشقت داشته باشد؛
2 . موجب ضرر باشد؛
3. خوف به حرام افتادن را در پى داشته باشد؛
4. باعث نقص و سرافكندگى شود.
ايشان با بيانى ديگر فرموده‌اند: «در صورت نياز به ازدواج و نياز به پول براى آن، در صورتى استطاعت حاصل مى‌شود كه علاوه بر مخارج حج، مخارج ازدواج نيز موجود باشد». 1
حفظ استطاعت مالى
اگر استطاعت مالى حاصل شد و استطاعت‌هاى ديگر موجود نبود، آيا بايد استطاعت مالى حفظ شود تا شرايط ديگر نيز تحقق يابد؟ مسئله داراى چند فرض است:
فرض نخست: در سالى‌كه استطاعت مالى حاصل شده و امكان اعزام فراهم است:
حضرت امام در اين مورد مى‌فرمايد:
كسى كه استطاعت مالى دارد، اگر در سال استطاعت، با ثبت‌نام يا غير آن، مى‌تواند به