103 قُلْتُ فَلِمَ لَا تَتْرُكُهَا حَتى تَقْضِيَ مَنَاسِكَهَا قَالَ يَبْقَى عَلَيْهَا مَنْسَكٌ وَاحِدٌ أَهْوَنُ عَلَيْهَا مِنْ أَنْ تَبْقَى عَلَيْهَا الْمَنَاسِكُ كُلهَا مَخَافَةَ الْحَدَثَانِ. ¹

على‌بن‌ابى‌حمزه روايت مى‌كند:.... از حضرت پرسيدم: «مگر طواف نساء باقى نمانده است»؟ حضرت فرمود: «آرى». گفتم: «پس آن زن تا وقتى كه طواف نساء انجام نداده در گرو است». فرمود: «بله». عرض كردم: «پس چرا اجازه نمى‌دهيد مناسكش را به پايان ببرد»؟ حضرت فرمود: «اگر يك منسك و عمل بر عهده او باقى بماند آسان‌تر از اين است كه براى آن دو حدث، همه مناسك بر عهده او باقى بماند».

در اين روايت كه دليل اين قول ذكر شده ²، از طواف نساء به منسك واحد تعبير شده كه ظهور در جزئيت دارد.

اشكال

واژه منسك به معناى عبادت است و روشن است كه طواف نساء عبادت محسوب مى‌گردد. بنابراين اين روايت بر جزئيت طواف نساء دلالت ندارد. ³

پاسخ

گرچه اصل و ريشه لغت منسك، معناى عبادت دارد ⁴، ولى با توجه به ادامه روايت كه مى‌فرمايد: « أَنْ تَبْقَى عَلَيْهَا الْمَنَاسِكُ كُلهَا »، ظهور در اين دارد كه طواف نساء نيز مانند ديگر مناسك و اعمال حج است. بله، اگر ظهور اقوى يا تصريحى بر خلاف آن اقامه شد، از اين ظهور دست بر مى‌داريم.