71همواره در پى بازگشت به آن بوده است. آنچه باعث فلاح و رستگارى يا ضلالت و عقوبت بشر شده است، انتخاب راه درست يا نادرست در اين بازگشت بوده. اين فطرت و نهاد انسان، كه پذيراى هدايت است، به گفته قرآن، ثابت و مصون از دگرگونى است. ¹

امام باقر(ع) در تفسير كلمه «حَنِيف» فرمود:

«هِيَ الْفِطْرَةُ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللهِ قالَ فَطَرَهُمُ اللهُ عَلَى الْمَعْرِفَةِ»؛ «حنيف [كه به‌معناى ميل‌كننده از گمراهى به راه حقيقت است] ² آن فطرت الهى است كه مردم را بر آن آفريده و دگرگونى در آفرينش خدا نيست». سپس حضرت فرمود: «خداوند مردم را با معرفت توحيدى آفريده (توحيد را در سرشت انسان‌ها قرار داده) است. ³

با وجود اينكه معرفت الهى در فطرت و سرشت انسان نهاده شده ⁴، ممكن است عوامل و شرايط گوناگونى بر اين حس درونى و فطرى اثر بگذارند و چراغ فطرت را كم‌فروغ كنند. ⁵ بدين‌سبب خداوند متعال براى هدايت و تربيت انسان و روشن نگهداشتن