34عقل و شهوت را توأمان قرار داد. پس هركسى عقلش بر شهوتش فزونى يابد، او از ملائك بهتر است و هركس شهوتش بر عقلش فزونى يابد، بدتر از چارپايان است.
روشن است كه تربيت، در گرايشهاى فكرى و اخلاقى و همچنين در تعيين مسير زندگى انسان، نقش اساسى دارد. تاكنون انديشمندان دنيا متناسب با فرهنگهاى دينى و اجتماعى، روشها و برنامهها، بلكه نظامهاى تربيتى زيادى را به جامعه بشريت عرضه و آنها را عملى كردهاند. البته برخى از آن روشها در اهداف خاص خود موفق نيز بودهاند. اما ميان نظامهاى تربيتى دنيا، تنها نظام جامع و كاملى كه مىتواند انسان را از امواج سهمگين انحرافات دور نگه دارد، تعاليم عاليه اسلام است. مختصاتى كه تربيت دينى را از ديگر نظامهاى تربيتى دنيا متمايز مىكند، چند ويژگى است، كه برخى از آنها عبارتانداز:
1. تربيت دينى، ناظر بر همه جوانب زندگى و پاسخگوى همه نيازهاى مادى و معنوى، فردى و اجتماعى انسان است. براساس تعاليم الهى، پرورش بينش و كنش و انگيزش انسان، در كنار برآوردن نيازهاى مادى او مد نظر است. انسان تربيت شده در اين مكتب، بايد نگاه جامع به زندگى داشته باشد؛ به همان ميزان كه به دنيا و تأمين نيازهاى مادى مىانديشد، بايد به معنويت و امور اخروى نيز توجه كند. امام حسن مجتبى(ع) مىفرمايد:
...اعْمَلْ لِدُنْيَاكَ كَأَنَّكَ تَعِيشُ أَبَداً وَاعْمَلْ لآِخِرَتِكَ كَأَنَّكَ تَمُوتُ غَداً.... 1
آنگونه براى دنيايت بكوش، گويا براى هميشه در اين دنيا زنده