238مردم سه دسته‌اند: دانايى كه شناساى خداست، آموزنده‌اى كه در راه رستگارى كوشاست، و فرومايگانى رونده به چپ و راست كه درهم آميزند، و پى هر بانگى را گيرند و با هر باد به سويى خيزند. نه از روشنى دانش فروغى يافتند و نه به سوى پناهگاهى استوار شتافتند.

نادانى در نظر پيامبر اسلام(ص) بدترين فقر است. آن حضرت فرمود:

«يَا عَلِي! انَّهُ لا فَقْرَ اشَدُّ مِنَ الْجَهْلِ» ¹؛ «اى على! همانا فقرى سخت‌تر از نادانى نيست».

انسان جاهل، براثر اين فقر فكرى و فرهنگى، همواره گرفتار افراطوتفريط و از مسير صحيح زندگى به دور است. چنين كسى راه صواب را نمى‌تواند بيابد، تا به مقصد برسد. على(ع) فرمود:

«لَاتَرَى الْجَاهِلَ إِلَّا مُفْرِطاً أَوْ مُفَرِّطاً». ²بر هر فرد خردمند فرض است با نادانى مبارزه كند. چنان‌كه مى‌دانيم، علم‌آموزى براى مسلمانان فرض شده است:

«طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِم...». ³كسى كه براى انجام فريضه حج تصميم مى‌گيرد، بايد ابتدا با اين فريضه الهى از نظر اسرار و اهداف معنوى و همچنين از حيث فقهى، كاملاً آشنا شود كه البته وظيفه نهادهاى مسئول نيز در اين زمينه بسيار سنگين است.

حج‌گزار بايد متوجه باشد كه عبادت در كنار كعبه و اظهار خضوع در محضر پروردگار، اكسيرى تحول آفرين و دگرگون‌ساز