202مىكند و پروندهاش بر اساس اعمال بعد از حج او محاسبه مىشود.
پيامبر اعظم(ص) فرمود: «خداوند نهتنها حجگزار را مىآمرزد، بلكه هر كس را كه حاجى براى او از خدا آمرزش طلبيده است، مىآمرزد». 1 پس بخشايش و غفران او تعميم يافته، شامل ديگران هم مىشود. بنابراين ترديدى نيست كه خداوند حاجى را مورد عفو و بخشايش خود قرار مىدهد.
آن زمان كه آدم طواف بيت كرد و حين گردش به دور كعبه به ملتزم رسيد، جبرائيل امين به او گفت: «در اين مكان بايست و به گناهت اعتراف كن». آدم در آنجا ايستاد و به خداوند عرض كرد: «هر عاملى اجرى دارد. اجر عمل من چيست؟» خداوند به او فرمود: «گناهت را بخشودم». آدم به خدا عرض كرد: «ذريه مرا هم ببخش». خداوند به آدم چنين وحى كرد: «اى آدم! هريك از فرزندان تو به اين مكان بيايد و به گناه خود اعتراف و توبه كند، قطعاً گناهانش را مىآمرزم». 2
سوم - حقيقتيابى و واقعگرايى
شناخت دستورات دين و تعاليم الهى، وظيفهاى سنگين و البته مقدس براى انسان است. انسان از پروردگارش مىخواهد او را به فهم و انجام آن دستورات موفق كند؛ چنانكه در برخى ادعيه وارد شده است: