177ولايت و امامت، اصل استوارى بود كه طمع كافران را به يأس و نوميدى مبدّل ساخت؛ آنانى كه چشم اميد به نابودى اسلام پس از پيامبر(ص) بسته بودند. ازاينرو «اكمال دين» و «اتمام نعمت» بدان بستگى دارد؛
(الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلاٰ تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلاٰمَ دِيناً) (مائده: 3)
امروز كافران از زوال آيين شما مأيوس شدند. بنابراين از آنها نترسيد و از [مخالفت] من بترسيد. امروز دين شما را كامل كردم و نعمت خود را بر شما تمام كردم و اسلام را بهعنوان آيين جاويدان شما پذيرفتم.
اين بدان معناست كه فقط در سايه ولايت مىتوان به بقاى اسلام در سيماى واقعىاش اميدوار بود و بدون آن، كفار زمينه نفوذ در اسلام را خواهند يافت.
ب) آثار اخلاقى
سفر حج، بهدليل اعمال و مناسك ويژهاش كه در پاكترين مكانها انجام مىشود، همانگونه كه تأثير اعتقادى دارد و باورهاى انسان را مستحكم مىكند، نقش مؤثرى نيز در سجاياى اخلاقى انسان دارد. در اين قسمت به برخى آثار و دستاوردهاى اخلاقى حج اشاره مىشود: