280

وسعت اين مرقد شريف

بازهم مى‌پردازيم به نقل آنچه كه سمهودى آن را مشاهده و بازگو نموده است:

وى افزون بر اين كه از اين حرم با تعبير «كبير» ¹ ياد مى‌كند، براى آن سه درب معرفى مى‌نمايد:

1. درب جنوب شرقى؛ «... وهو كبير... و هو ركن سور المدينة من القبلة والمشرق بني قبل السور فاتّصل السور به فصار بابه من داخل المدينة».

«اين حرم بزرگ است و فعلاً در ركن قلعه شهر مدينه از سمت جنوب شرقى واقع شده چون بناى حرم قبل از احداث اين قلعه بوده، قلعه به آن متصل گرديده است و دربى براى حرم از داخل مدينه (داخل سور) باز مى‌گردد».

2. درب وُسطى كه به طرف ميدان و خارج قلعه شهر باز مى‌شد؛ سمهودى مى‌گويد: «وعلى باب المشهد الأوسط الذي أمامه الرحبة التي بها البئر التي يتبرك بها حجر فيه أن حسين بن ابي الهيجاء عمّره سنة ستّ وأربعين وخمسمأة».

3. درب اخرى؛ همچنين سمهودى مى‌گويد: «على يمين الدّاخل الى المشهد بين الباب الأوسط والأخير حجر منقوش فيه وقف الحديقة التي بجانب المشهد في المغرب على المشهد...».

از اين سه جمله به وضوح به دست مى‌آيد كه اين حرم حداقل داراى سه درب بوده است؛ دربى به داخل قلعه، درب وسط و درب آخر. ²

خانه امام سجاد(ع)

سمهودى آن‌گاه از مطرى نقل مى‌كند كه محوطه اين حرم و اطراف آن از سمت شمال خانه امام زين العابدين(ع) بوده است و در سمت غربى حرم، مسجد كوچك و متروكى است ³ كه به «مسجد امام زين العابدين» مشهور است.

سمهودى اضافه مى‌كند: و در ميان درب وسطى و آخرى اين حرم، قطعه سنگى نصب شده است و در آن نوشته شده: «باغ موجود در سمت غربى اين حرم را حسين‌بن ابى الهيجاء به اين حرم وقف نمود».