104
بخش دوم: خداوند مىفرمايد: (رَبَّنٰا لِيُقِيمُوا الصَّلاٰةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النّٰاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ) ؛ «پروردگارا تا نماز را برپا دارند، تو دلهاى گروهى از مردم را متوجه آنها ساز». اين آيه بيان مىدارد كه نماز را نزد خانهاى كه حرم توست به پا دارند؛ مانند خطاب خدا به ابراهيم و اسماعيل(عليهما السلام) كه در آيه 125 سوره بقره فرمود: (طَهِّرٰا بَيْتِيَ لِلطّٰائِفِينَ وَ الْعٰاكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ) ؛ «خانه مرا براى طواف كنندگان و مجاوران و ركوع كنندگان و سجده كنندگان، پاك و پاكيزه كنيد». يعنى به تمام مظاهر عبادت عمل كنند و كعبه را مركز عبادت قرار دهند و درنتيجه دين به پا داشته شود.
بخش سوم: مىفرمايد: (فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النّٰاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ) ؛ «دلهاى گروهى از مردم را متوجه آنها ساز». استقرار فرزندان ابراهيم و اسماعيل(عليهما السلام) در خانه خدا و اقامه دين و قرار گرفتن كعبه به عنوان مركزى براى عبادتها به وسيله اين نسل حاصل مىشود.
در پس اين دو امر، هدف بزرگى وجود دارد و آن اين است كه مردم به سوى كعبه توجه و اقبال نمايند و آن را قبله و مركز عبادت در نماز و طواف خود قرار دهند و با اين توجه نسبت به كعبه، در واقع متوجه اين خاندان پاك باشند؛ (فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النّٰاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ) ؛ «دلهاى گروهى از مردم را متوجه آنها ساز»، يعنى با دوستى اينان و توجه به ايشان، دين الهى زنده مىماند و اين همان هدف از مركز قرار دادن كعبه است؛ به صورتى كه بهواسطه توجه به اين نسل پاك، توجه به خداوند متعال حاصل شود و با اين دو امر به خدا تقرب جويند. اين همان مطلبى است كه امام باقر(ع) به آن اشاره فرمود: «ملاقات امام، كاملكننده حج است». 1 درنتيجه نمىتوان اين آيه را از آيات حج به حساب آورد.
شيخ صدوق نيز روايت كرده است كه: تميمبنبهلول از پدرش از اسماعيلبنمهران از