45محمدبن عثمان عمرى كه خداوند از وى و پيش از او از پدرش خشنود گردد، مورد وثوق من، و نوشته او نوشته من است...».
بررسى سند روايت
سند كتاب الغيبة: وَ أَخْبَرَنِي جَمَاعَةٌ عَنْ جَعْفَرِبن مُحَمَّدِبن قُولَوَيْهِ وَ أَبِي غَالِبٍ الزُّرَارِيِّ وَ غَيْرِهِمَا عَنْ مُحَمَّدِبن يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيِّ عَنْ إِسْحَاقَبن يَعْقُوبَ قَال: ...
سند كتاب كمالالدين: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُبن مُحَمَّدِبن عِصَامٍ الْكُلَيْنِيُّ رَضِيَ الله عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُبن يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيُّ عَنْ إِسْحَاقَبن يَعْقُوبَ قَال: ...
درباره سند شيخ طوسى(رحمه الله) در كتاب الغيبة بايد بگوييم با توجه به وثاقت تمامى روات واقع در آن، اين سند تا مرحوم كلينى معتبر است. 1
اسناد شيخ صدوق(رحمه الله) در كمالالدين به مرحوم كلينى از طريق محمدبن محمدبن عصام كلينى است. هرچند در مورد ايشان توثيق خاصى نداريم، با توجه به كثرت ترضى شيخ صدوق و شيخ طوسى(رحمهما الله) در الغيبة وثاقت ايشان نيز ثابت مىشود. 2
بنابراين اسناد شيخ طوسى و شيخ صدوق بىاشكال بوده، تنها كسى كه در اين روايت بايد مورد بحث و بررسى قرار بگيرد اسحاقبن يعقوب است. ايشان يكى از رواتى است كه در زمان غيبت صغرا مىزيسته و توقيعاتى نيز از امام زمان(عج) بر او وارد شده است. هرچند در مورد وى توثيق خاصى وارد نشده، اما براى اثبات وثاقت وى مىتوان به دو وجه استناد كرد:
وجه اول: ايشان شخصى است كه كلينى(رحمه الله) از او روايت كرده و گفته است كه توقيعى از طرف امام زمان(عج) به او صادر شده است و افتراى توقيع به امام زمان(عج) در موقعيتى كه توقيع ارزش خاصى داشت، به نحوى كه جز براى ثقات صادر نمىشد، تنها