164كاظم(عليهم السلام) 1 با بهرهگيرى از فرصت حج، به گونهاى اعتراض خود را به حكومتهاى ظالمانه دوران خويش ابراز كردند.
بنابراين با وجود عدم اختصاص برائت از دشمنان خدا به مكان و زمانى خاص، حرم و ايام حج، با توجه به همايش بزرگ مسلمانان، از مناسبترين موقعيتها براى ابراز برائت از مستكبران به شمار مىآيد. 2
بنابراين مىتوان ادعا كرد وجوب برائت از مشركان در حج، از مصاديق فرع دهم از فروع دين (تبرى) است كه هر ساله در اجتماع عظيم حج در ميان مسلمانان تكرار مىشود و نداى توحيد و شعار برائت از موالات و دوستى با مشركان، و تكيه زدن بر قدرتهاى پوشالى استكبارى و شركآلود را به گوش جهانيان مىرساند.
پس تبرى از مشركان در همه حالات، زمانها و مكانها واجب است، اما شرايط خاص حج و اعمال آن، كه با توحيد و برائت از مشركان تطابق كامل دارد، بهترين فرصت براى اعلان برائت است. در حج كه فوج عظيمى از مسلمانان در اجتماعى هماهنگ جمع مىشوند و وحدت مسلمانان را به رخ مشركان و كافران مىكشند و در تكتك اعمالشان - از ابتدا تا انتها، از احرام و طواف و نماز و سعى گرفته، تا رمى جمرات و دور شدن از شياطين انسى و جنى - نداى توحيد را فرياد مىزنند، همگى با اين فرع از فروع دين مقدس اسلام، يعنى تبرى تطابق دارد.
3. حكم حكومتى
بنابر اين نظريه، مراسم اعلان برائت از مشركان در سرزمين وحى، حكمى حكومتى است كه امروزه، مصلحت مسلمانان آن را اقتضا دارد. يكى از موارد حكم حكومتى، روش اجراى واجبات الهى است. همانطور كه گفتيم برائت، از فروع دين مقدس اسلام