130علاوه بر اين روايات، در معتبره ابن مغيره از ابى‌جارود، به طور خاص، وجوب متابعت از مخالفين در عيد قربان مطرح شده است: «الأَضْحَى يَوْمُ يُضَحِّي النَّاسُ» ¹؛ «عيد قربان روزى است كه مردم قربانى مى‌كنند».

البته روشن است كه بين دهم بودن يك روز با نهم بودن روز قبل آن، ملازمه عرفى وجود دارد ²، پس امام(ع) نظر مخالفان را براى اثبات موضوع (ثبوت هلال) مى‌پذيرد، چه اين عمل مستند به بينه يا شياع باشد و چه به حكم حاكم و قاضى استناد يافته باشد، و مكلّفين را به تبعيت از آنها و امتثال احكام عيد قربان، در روزى كه آنها مشخص كرده‌اند، فرا مى‌خواند؛ به عبارت ديگر، مفاد روايت اين است كه نظرِ حاكم مخالف در ثبوت هلال، يكى از حجت‌هاى شرعى است كه بايد از آن تبعيت شود. امام خمينى(رحمه الله) در اين زمينه مى‌نويسد: «هنگامى كه عيد فطر [يا عيد قربان] مشكوك است، روز عيد همانى است كه مخالفان معتقدند. پس افطار كردن [يا قربانى كردن] آنها، حجت شرعى [براى ثبوت هلال] است». ³

البته بايد توجه داشت كه هرچند كلام سائل در معتبره ابن‌مغيره، مربوط به مشكوك بودن واقع است «إِنَّا شَكَكْنَا سَنَةً فِي عَامٍ مِنْ تِلْكَ الْأَعْوَامِ فِي الأَضْحَى...» ⁴و در صورت قطع به مخالفت، نمى‌توان به آن استناد كرد؛ منتها جواب امام(ع) «وَ الأَضْحَى يَوْمُ يُضَحِّي النَّاسُ» اطلاق دارد و امام(ع)، تبعيت از حكم آنان را در ظرف تقيه، به نحو مطلق، واجب مى‌داند. ⁵

بنابراين با استناد به اين دو دليل، وجوب متابعت از حكم حاكم مخالف، در فرض