39
ب) مناظرههاى مكتوب
همانگونه كه گفته شد، برخى مناظرهها، به صورت نوشتارى برگزار مىشد. اكنون ما نمونههايى از اين مناظرات را كه در قالب رديهنويسى نيز جاى مىگيرند، مىآوريم:
«ابنقبه ابوجعفر محمد بن عبدالرحمان بن قبه رازى بغدادى»، (معتزلى شيعه شده و متوفاى پيش از 319ه .ق)، افزون بر كتابهاى نقض كتاب «الاشهاد» ابوزيد علوى، «الرد على الزيديه» و «الرد على ابىعلى الجبايى»، كتابى به نام «الانصاف» را درباره امامت و در راستاى تثبيت و تقويت عقيده شيعه نگاشت. «ابوالحسين محمد بن بشر حمدونى سوسنگردى»، كه «ابوالعباس نجاشى» (م.450ه .ق) او را از دانشمندان برجسته و متكلمان شيعه و داراى چند اثر درباره امامت مىداند، اين كتاب را در سفر بلخ همراه داشته است و در بلخ آن را به «ابوالقاسم عبدالله بن احمد بن محمد كعبى بلخى» (م. 319ه .ق)، از متكلمان طراز اول معتزله، عرضه كرده است. بلخى پس از مطالعه، پاسخى با عنوان «المسترشد» بر آن نگاشت. سوسنگردى پاسخ او را به شهر رى نزد ابنقبه آورد و ابنقبه با نگارش «المستثبت» آن را نقض كرد. دوباره ابوالحسين، المستثبت را به بلخ برد. ابوالقاسم كعبى در پاسخ آن «رد المستثبت» را نوشت. اما هنگامى كه سوسنگردى به رى برگشت تا پاسخ ابوالقاسم بلخى را به ابوجعفر ابنقبه دهد، وى درگذشته بود. 1