134اين برداشت از آيه و استدلال به آن، چند اشكال دارد:
اشكال اول: براى حفظ سياق آيه، بايد «ما» در «ما تعملون» را مانند در «ما تنحتون» ماى موصوله فرض كرد. در اين صورت، آيه اين گونه معنا مىشود: «آيا آنچه را از بتها مىتراشيد، مىپرستيد؛ درحالىكه خداوند، شما و آنچه را از بتها مىتراشيد، آفريده است» كه ديگر بر مخلوق بودن افعال بندگان براى خداوند دلالتى ندارد؛ والا اگر لفظ «ما» مصدرى باشد، آيه دوم ارتباط خود را با آيه نخست از دست مىدهد و معناى دو آيه اين مىشود: «آيا آنچه را مىتراشيد، مىپرستيد؛ درحالىكه خدا شما و همه كارهاى شما، از جمله همين پرستش بتها را خلق كرده است». ازاينرو بين آيه اول كه حالت توبيخى دارد و آيه دوم كه اخبار از بحثى عقلى (آفرينش انسان و افعال او) دارد، ارتباطى نخواهد بود.
اشكال دوم: اگر مراد آيه شريفه اين باشد كه خدا اعمال شما را خلق كرده است و خود شما و اراده شما هيچ دخالت و وساطتى ندارد و جبر را افاده كند، در اين صورت، ديگر توبيخ و تقبيح معنايى ندارد، بلكه اين موضوع عذرى براى بت پرستان به شمار مىرود و حجتى است به نفع آنان و عليه خدا. حال آنكه مىدانيم اين طور نيست، بلكه خداى تعالى مىخواهد در اين آيه، آنان را توبيخ كند، نه اين كه بهانه به دستشان بدهد.
اشكال سوم: اين آيات با آيات فراوان ديگر قرآن كه به صورتهاى مختلف كارهاى اختيارى انسان را به خود او نسبت مىدهد، تعارض دارد.