121مىافزايد؛ بلكه برنامه او عدالت محض است كه با اعمال اختيارى انسان تناسب دارد.
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مٰا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ مٰا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ (آل عمران: 3)
روزى كه هر نفسى آنچه را در دنيا انجام داده است چه خير و چه شر، برابر خود حاضر مىبيند.
اين آيه نيز از اين حقيقت پرده برمىدارد كه در قيامت، اعمال نيك و بدى كه انسان انجام داده است، هريك به شكلى تجسم مىيابد و در عرصه محشر حاضر مىشود.
يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النّٰاسُ أَشْتٰاتاً لِيُرَوْا أَعْمٰالَهُمْ* فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقٰالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ* وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقٰالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ (زلزله: 8 -6)
در آن روز مردم به صورت گروههاى پراكنده [از قبرها] خارج مىشوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود! پس هركس هم وزن ذرهاى كار خير انجام دهد، آن را مىبيند! و هركس هم وزن ذرهاى كار بد كند، آن را مىبيند!
در اين آيات نيز به روشنى اعمال خير و شر به خود انسان نسبت داده شده است. آيات فراوان ديگرى هم در اينباره هست كه براى رعايت اختصار از ذكر آنها خوددارى مىكنيم. 1 اين آيات در مجموع، اعمال انسان را حقيقتاً به خود انسان نسبت مىدهند؛ حال يا با صراحت به اين موضوع مىپردازند يا به صورت نسبت دادن آثار و احكام افعال به انسان.