106پديدهها به يك اعتبار به خالق آنها نسبت داده مىشوند و به اعتبارى ديگر، اسباب پيدايش آنها. اينها مخلوق خدا هستند كه در غير خلق شدهاند؛ كما اينكه همه حركات موجودات از خداست و در عين حال از جانب عبد مىباشند. در اين حال مشاركتى بين رب و عبد در پيدايش آن فعل نيست، به دليل اختلافى كه در جهت نسبت دادن فعل به آنها وجود دارد؛ مانند اينكه وقتى گفته مىشود اين بچه از اين زن است، به اين معنى كه او را به دنيا آورده و اين بچه از خداست؛ به اين معنى كه او را خلق كرده است. بين اين دو نسبت تناقضى وجود ندارد.
وى همچنين درباره شرك در ربوبيت مىگويد:
الشرك في الربوبية، فهو إثبات فاعل مستقل غير الله كمن يجعل الحيوان مستقلا بإحداث فعله و يجعل الكواكب أو الأجسام الطبيعية أو العقول أو النفوس أو الملائكة أو غير ذلك مستقلا بشيء من الإحداث. 1
شرك در ربوبيت، اثبات فاعل مستقلى غير از خداست، مانند كسى كه حيوان را مستقل در انجام فعلش بداند، يا ستارگان، اجسام طبيعى، عقول، نفوس، ملائكه و يا غير اينها را مستقل در پيدايش چيزى دانستن.
ارزيابى
بىشك در اينكه براى مخلوقات اثرگذارى استقلالى قائل شويم، با توحيد افعالى منافات دارد؛ اما اين سخن وهابيون كه خداوند هر زمان