56خمينى(رحمه الله) تا تحقق حج واقعى كه در آن، همه ابعاد سياسى و اجتماعى آن آشكار و بدان عمل شود، فاصله زيادى وجود دارد:
حجاج عزيز تمامى كشورهاى اسلامى، بايد بيت خدا را در همه ابعادش از اين غربت درآورند، اسرار عرفانى و معنوىاش به عهده عرفاى غيرمحجوب. و ما اينك با بعد سياسى و اجتماعى آن سر و كار داريم كه بايد گفت فرسنگها از آن دوريم. ما مأمور به جبران مافات هستيم. 1
به اعتقاد حضرت امام(رحمه الله)، مسائل و مشكلات جوامع اسلامى، همواره بايد در مراسم حج بهدقت بررسى شود:
مشكلات مردم در حج، بايد تمام بلادى كه وارد مىشوند و مردم مستطيعش يا روحانيون محترمش وارد مىشوند، بايد بررسى از اوضاع مسلمين در هر سال بشود كه مسلمين در چه حال هستند، بين خودشان با حكومتها چه وضعى است، بين حكومتها با قدرتهاى شيطانى ديگر چه وضعى است، بين خود ملتها با خود ملتها چه وضعى است، بين روحانيونى كه در بلاد متفرقه مسلمين هستند با وضع حج چه وضعى دارند. 2
2. تلاش براى وحدت كلمه و احتراز از تفرقهافكنى
در نگاه حضرت امام خمينى(رحمه الله)، حج محل وحدت و كانون همدلى ميان مسلمانان است. ايشان پرهيز از تفرقهافكنى و روى آوردن به الفت و برادرى را در موسم حج توصيه مىنمود و مىفرمود: