55
1. هوشيارى و غافل نشدن از ابعاد سياسى و اجتماعى حج
حضرت امام(رحمه الله) حج را به مثابه دواى درمانبخش مشكلات و دشوارىهاى سياسى - اجتماعى امت اسلامى تلقى مىكردند و معتقد بودند آن چيزى كه حجاج بايد بدان پايبند بوده و در جهت آن حركت كنند، آگاهى از وضع سياسى - اجتماعى جوامع اسلامى و چارهجويى براى حل چنين مشكلاتى است. در نگاه حضرت امام(رحمه الله)، حج تنها يك عبادت فردى نيست، بلكه فريضهاى است كاملاً اجتماعى و سياسى؛ همچنانكه دين مبين اسلام، دينى عبادى، سياسى، فرهنگى، اجتماعى و همهجانبه است. ايشان سعى در آگاهى و بيدارى امت اسلامى از راه واسطه قرار دادن حجاج داشتند. به اعتقاد ايشان، مسلمانان نبايد به هيچ وجه از جهات و ابعاد سياسى - اجتماعى حج غافل بمانند:
مسلمانان متعهد كه در اين مجمع عمومى و سازمان الهى با لغو امتيازات متحدالشكل و بدون توجه به رنگ و زبان و كشور و منطقه، هر سال يك بار در مواقف شريفه مجتمع مىشوند و با سادهترين و بىآلايشترين جهات مادى با توجه به معنويت و وفود علىالله گرد هم مىآيند و به وظايف و آداب اسلامى عمل مىكنند، بايد از جهات سياسى و اجتماعى آن غافل نباشند. 1
اين بيان حضرت امام(رحمه الله) نشانگر نوع نگاه متعالى ايشان به فريضه حج و تأكيد بر هوشيارى و بيدارى حجاج و مسلمانان است. در نگاه امام