70بنابراين با توجه به اشكالات فراوانى كه گريبان‌گير نظريه تشبيه است، برخى صاحب‌نظران به درستى معتقدند كه اگر عالم هستى را از چنين پروردگارى با اين ويژگى‌هاى عجييب مادى خالى بدانيم، بهتر از اين است كه آن را به عنوان پروردگار عالم معرفى كنيم؛ زيرا معرفى چنين پروردگارى، به تنفر از اسلام مى‌انجامد. ¹

ديدگاه اثبات بلاكيف (قائلان، معنا و لوازم)

1. معنا و طرفداران اثبات

ابوالحسن اشعرى پس از بازگشت از اعتزال، به ترويج عقايد اهل حديث پرداخت و از اين جهت ناچار شد، صفات خبرى را به همان معناى ظاهرى حمل كند؛ اما براى اينكه از مجسمه و مشبهه فاصله بگيرد، كلمه «بلا كيف» را اضافه كرد. ²

او گفت: خدا دست، چشم، صورت و.... دارد، اما بدون اينكه اين اعضا، كيفيت اعضاى انسان را داشته باشد: «أن له سبحانه وجها بلا كيف، وأن له سبحانه يدين بلا كيف، وأن له سبحانه عينين بلا كيف ». ³

تفاوت اين ديدگاه با ديدگاه مشبهه در اين است كه مشبهه مى‌گفتند خدا، جسم و اعضا دارد، ولى نوع جسم و اعضاى او از نوع جسم و اعضاى انسان نيست. اما اشعرى كه خود را از اهل تنزيه مى‌داند، مى‌گويد: خداوند همه اين صفات را دارد، اما بدون كيفيت. ⁴