94هدف عمده در همگرايى اقتصادى، همافزايى امكانات و توانايىهاى اقتصادى و دستيابى به امكان رفع نواقص و رسيدن به توسعه اقتصادى و در صورت امكان، تبديل شدن به قدرت واحد اقتصادى است. اين همگرايى اقتصادى بدون همگرايى سياسى محقق نمىشود.
در راستاى تأسيس بازارهاى بزرگ يا به تعبيرى بازار مشترك، تاريخ نشان مىدهد كه همبستگى و همگرايى سياسى و اقتصادى، لازم و ملزوم يكديگرند و هركدام شرط وجود ديگرى است. درحقيقت حصول همبستگى سياسى به تنهايى و بدون برنامههاى منظم اقتصادى غيرعملى است و برنامههاى اقتصادى در صورتى شكل واقعى به خود مىگيرند كه دولتها براى تحقق آن اقدامات سياسى را انجام دهند. 1
علامه طباطبايى ذيل تفسير آيه ( لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ ) (حج: 28) ضمن اينكه منافع حج را فراتر از منافع اخروى و شامل مواردى مانند تجارت مىداند، بر لزوم تعاون براى تحقق آنها تأكيد مىكند. ايشان تفاهم دينى در حج را بهترين مقدمه و زمينه براى تحقق اين تعاون مىداند. 2
به اين ترتيب اشتراكات معنوى و اعتقادى، موجب اتحاد و اتفاق معنوى و دينى شده و اتفاق روحى و معنوى، باعث گرايش به اتحاد و همگرايى و تعاون و همكارى مادى و درنتيجه بهرهگيرى از منافع عظيم مادى حج مىشود.
نتيجهگيرى
امت اسلامى جهت پويايى و پايايى بايد از همه نظامهاى اجتماعى برخوردار باشد. بر اين اساس نمىتوان انتظار داشت امت اسلامى براساس مبانى و رويههاى علوم و جهانبينى غربى بتواند جامعهاى براساس تعاليم و ارزشهاى دينى به عنوان امت اسلامى بنا گزارد.