88شناخت گردشگرى مذهبى مىتواند يكى از مهمترين بخشهاى اقتصاد اسلامى را روشن كند. چراكه بخشى از آنچه به عنوان اقتصاد اسلامى مطرح است، تحت تأثير اعمال عبادى است. وجود زيارتگاهها، مساجد و اماكن مذهبى، بازار خدمات مذهبى را رقم مىزند و اين بازار از مواردى است كه در درون دين شكل گرفته است.
اگر حج واجب نمىشد، مردم اينچنين مشتاقانه به سوى آن حركت نمىكردند؛ مكه و مدينه توسعه زيادى پيدا نمىكرد؛ و درآمد زيادى هم براى حج پسانداز نمىشد. 1
حج با توجه به جاذبههايى كه دارد، از استعداد فراوانى براى جذب گردشگران برخوردار است. استفاده بهينه از آنها و تجربيات موجود درخصوص گردشگرى، مىتواند سبب كاهش بيكارى و درنتيجه كاهش فقر در جهان اسلام شود و زمينه بهبود اين شاخصها را در منطقه ايجاد كند.
حج از لحاظ پتانسيل كلى جهانگردى، داراى اين ظرفيت است كه اقتصاد محدود خود را به اقتصادى متنوع با بهرهگيرى از اشتغالات موجود در بخش گردشگرى و صنايع وابسته به آن تبديل كند و از اين جهت با صنعت نفت جهان اسلام رقابت كند. 2
يكى از شرايط و زمينههاى توسعه و ترويج گردشگرى، همگرا كردن فرهنگها و ايجاد يكپارچگى است. كشورهاى اروپايى با ايجاد اتحاديه اروپا، شاهد مناسبى براى اين موضوع هستند كه امروزه 79 درصد جريانهاى گردشگرى ميان اين كشورهاست. 3 كاركردهاى فرهنگى حج در همگرايى فرهنگهاى مختلف در حج در بستر انجام مناسك حج، در تحقق اين بعد از گردشگرى نيز بسيار مهم است.