45سائل عرض كرد: «پس او را انيّت و مائيت، يعنى وجود انتزاعى و حقيقتى است كه با وجود از آن انتزاع مى‌شود». حضرت فرمود: «بلى، چيزى ثابت و موجود نمى‌باشد، مگر با انيّت و مائيت». سائل عرض كرد: «پس او را كيفيت و چگونگى است». فرمود:

نه؛ زيرا كيفيت، جهت صفت و احاطه است و لكن چاره نيست از بيرون رفتن از جهت تعطيل و تشبيه، با آن معنى كه مذكور شد؛ زيرا هر كه او را نفى كند، به طريقى كه ذكر شد، او را انكار كرده و ربوبيت و پروردگاريش را برداشته و آن جناب را بيكار قرار داده يا باطل گردانيده و هركه او را به غيرش تشبيه كند، او را ثابت كرده به صفت آفريدگان كه مصنوعى چندند و ربوبيت را سزاوار نباشند و ليكن چاره نيست از اثبات ذاتى بدون كيفيت كه غير او، آن را استحقاق ندارد و در آن، با او شركت نمى‌شود و احاطه به آن ممكن نباشد و غير از او، كسى آن را نمى‌داند و آن كيفيتى است، خلاف آنچه ما مى‌دانيم.

سائل عرض كرد: «پس رنج و زحمت چيزها را به خودى خود مى‌كشد». حضرت صادق(ع) فرمود:

آن جناب از آن بزرگوارتر است كه رنج و زحمت آفريدن چيزها را بكشد به متوجه شدن و چاره و درمان