74به اشعار خواجه حافظ شيرازى و شيخ سعدى مزين كرده بود. 1
ساختمان قهوهخانهها، مربعشكل بود كه در وسط آن، فضاى كم و بيش وسيعى وجود دارد كه با يك گنبد پوشيده شده و در ميانش حوض آبى است. 2 در چهار طرف اين محوطه مركزى، چهار شاهنشين قرار داشت كه عمقشان مساوى نبود. در انتهاى يكى از شاهنشينها مدخل قهوهخانهها است. كف شاهنشين ديگر، حدود هشتاد سانتيمتر از كف زمين قهوهخانه بالاتر است و آن را با قالى يا گليمى فرش مىكردند تا مسافران يا چهارپاداران و رانندگان بتوانند بهراحتى بر آن استراحت كنند. در گوشههاى اين طرح چهارگوش، اطاقهايى براى استراحت مسافران وجود داشت كه مدخلشان به طرف سكوهاى شاهنشين باز مىشد. معمولاً در اين نوع ساختمانها دروپنجره بسيار به كار برده نشده بود تا سرماى زمستان و گرماى تابستان نتوانند در آن اثرى داشته باشد. هواگيرى اين قهوهخانهها، كامل نبود و فقط گذشته از در ورودى، پنجرههاى بسيار كوچكى در بالاى ديوارها يا در ميان گنبد تعبيه شده بود. در عوض در ميان ديوارها، جرزهاى ساختمان، طاقچههاى متعدد قرار داده شده است. از طرف خارج در يكى از ضلعهاى قهوه خانه يك نوع ايوان يا آلاچيق در نظر مىگرفتند كه در شبهاى گرم تابستان از آن استفاده مىشد. در گوشهاى از قهوهخانه سكويى بود كه روى آن سماور بزرگ و در كنارش اجاقى قرار مىدادند كه معمولاً با هيزم يا زغال چوب گرم مىشد. 3