49هنگام روز شترها براى چريدن در بيابان و مراتع رها مىشدند.
اسبهاى اصيل، تركمنى يا عرباند. معمولاً اسبهايى كه كرايه داده مىشدند، خوب نبودند؛ به همين دليل وقتى فردى مسافرت طولانى در پيش داشت، اسب اصيل مىخريد. از قاطرها بيشتر در راههاى كوهستان استفاده مىشد؛ زيرا قادرند بدون خستگى و با كمال مهارت راههاى كوهستانى را تا مسافت شصت كيلومتر بپيمايند. 1 بهخصوص براى عبور بار از گردنههاى كوهستانى اسدآباد همدان، وجود قاطر ضرورى بود كه سياحان بارها در طى مسافرت به عبورومرور قاطرها در اين مكان اشاره كردهاند. 2 براى تهيه و كرايه اين حيوانات، مركزى وجود داشت؛ مثلاً در دوران مشروطه روستايى در همدان به نام مريانج وجود داشت كه قاطر كرايه مىداد. 3
ب) وسايل حملونقل
در آغاز دوران قاجار وسايل حملونقل را چهارپايانى مانند الاغ، شتر و اسب تشكيل مىدادند؛ اما در اواخر دوره قاجار، يعنى دوران ناصرالدين شاه، كالسكه نيز وارد ايران شد. اين وسيله از كرمانشاه به ايران وارد مىشد؛ زيرا محصولى اروپايى بود. 4 در اوايل مشروطه افراد ثروتمند، مؤسسه حملونقل تأسيس مىكردند كه از وسايل آنها مىتوان كالسكه را نام برد. مسافرت با كالسكه گران بود. با كالسكه از تهران تا