34 امينالسلطان براى آبادى املاكش تدبيرى انديشيد و دستور دارد تا مسير رودخانه شور را برگردانند و به جلگهاى كه محل تردد كاروان بود، سردهند و چون چنين كردند، در اندك زمانى درياچه بزرگى تشكيل و مقصود امينالسلطان حاصل شد.
در طى مسافرتى به قم وقتى ناصرالدين شاه به درياچه مزبور رسيد به نوشتن سفرنامه اشارت كرد و در ضمن تحريز، سخن از محيط و عمق درياچه به ميان آمد و هر يك از خواص كه در حضور بودند حدسى زدند. بالاخره پس از گفتوگوى زيادى، شاه نگاهى به درياچه كرد و گفت: «دور آن را بيستوچهار فرسنگ بنويسيد» و آنگاه رو به حضار كرد و گفت: «عمق آن را چگونه معين كنيم؟» اكبرخان سيفالسلطان نايب ناظر تعظيم كرده گفت: «قربان از همان قرار كه محيط آن را معين فرموديد، عمقش را نيز تعيين فرماييد». شاه كه از بذلهگويى او خوشش آمد، خنديد و گفت: «عمق آن را نيز تا بيست ذرع بنويسيد». 1
ايجاد اين راه و تشكيل مهمانخانههاى راه قم و تعيين وسايل سوارى اين مسير در سال 1301 ه.ق واقع شد. در آن سال يك لايحه براى راه شوسه قم و تكليف مسافرين نوشته شد و به صورت اعلاميه بر ديوارهاى تهران نصب گرديد. 2 البته فرنگيان كسانى بودند كه براى ساخت راههاى ايران از آنان استفاده شد و آنان از اين رهگذر منفعتهاى بسيارى از جمله تجارى بردند؛ مثلاً روسها براى