137شهر همدان چند كاروان‌سراى بزرگ و شمارى مغازه مدرن در كنار خيابان اصلى شهر ساخته شده بود؛ مثلاً در بزرگ‌ترين راسته بازار يك ساختمان دو طبقه همراه با يك پاساژ به سبك اروپايى ديده مى‌شد. در ويترين‌هاى مغازه‌ها اجناس اروپايى به تماشا گذاشته مى‌شد. قصرشيرين نيز داراى بازار و كاروان‌سرايى بود كه بر روى تپه قرار داشت و قصرى در اطراف آن با برج‌هايى براى ديده‌بانى وجود داشت. 1 قهوه‌خانه‌هاى كرمانشاه در اطراف ميدان با تابلوهاى نقاشى كه ديوارها را رنگارنگ ساخته بود، تزيين مى‌شد. 2
ب) پل‌ها
تاق‌هاى بيشتر پل‌هاى اين مسير محدب بود و سطح شيب‌هايشان را با قلوه‌سنگ‌هاى صاف مفروش كرده بودند. 3 دولت اين پل‌ها را نمى‌ساخت، بلكه افراد خير آنها را احداث مى‌كردند. همان‌طور كه در فصل پيشين شرح داده شد، بيشتر پل‌هاى ايران يا تيرهايشان پوسيده بود، يا اگر پلى از سنگ ساخته شده بود، حفره‌هاى عميقى در آن ايجاد شده بود؛ ازاين‌رو مردم معتقد بودند عبور از پل خطرناك است و ايرانيانى كه با اسب اين راه را مى‌پيمودند، اگر عمق آب زياد نبود، ترجيح مى‌دادند به جاى عبور از روى اين بناهاى خطرناك، با گذشتن از آب خود را به آن سوى رودخانه برسانند. حتى بسيارى از سفرنامه‌نويسان ايرانى كه دولت