55اگر سنگريزه‌اى پرتاب كرد و به انسان يا محملى خورد، و سپس لغزيد و به محل سنگريزه‌هاى جمره افتاد، رمى او صحيح است.

همچنين بنا به نقل «السنن الكبرى»، شافعى درباره جمع كردن سنگريزه‌ها چنين مى‌گويد:

ومن حيث اخذ اجزأه الا اني اكره من المسجد... و من الجمرة لانه حصى غير متقبل.

از هر جا سنگ بردارد صحيح است، ولى من دوست ندارم از مسجد الحرام... و از خود جمره بردارم؛ چون آن از سنگ‌هاى غير مقبول است.

اين تعبير نشان مى‌دهد كه جمره همان مجتمع سنگريزه‌ها است.

دو- مالك بن انس اصبحى (93 - 179 ه .ق)، از پيشوايان اهل سنّت، مى‌گويد:

وان وقعت في موضع حصي الجمرة و ان لم تبلغ الرأس اجزأ. ¹

و اگر سنگريزه به محل سنگريزه‌هاى جمره اصابت كرد حتى اگر به سر جمره هم نرسيد، كفايت مى‌كند و صحيح است.

سه- محيى الدين نووى (631 - 676 ه .ق)، از فقهاى معروف اهل سنّت، در كتاب «المجموع» مى‌نويسد:

قَالَ الشَّافِعِيُّ - رَحِمَهُ الله - الْجَمْرَةُ مُجْتَمَعُ الْحَصَى، لَا مَا سَالَ مِنْ الْحَصَى؛ فَمَنْ أَصَابَ مُجْتَمَعَ الْحَصَى بِالرَّمْيِ أَجْزَأَهُ. وَمَنْ أَصَابَ سَائِلَ الْحَصَى الَّذِي لَيْسَ بِمُجْتَمَعِهِ لَمْ يُجْزِهِ.

وَالْمُرَادُ مُجْتَمَعُ الْحَصَى فِي مَوْضِعِهِ الْمَعْرُوفِ وَهُوَ الَّذِي كَانَ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللهِ - صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - فَلَوْ حُوِّلَ وَالْعِيَاذُ بِاللهِ وَرَمَى النَّاسُ فِي غَيْرِهِ وَاجْتَمَعَ الْحَصَى فِيهِ، لَمْ يُجْزِهِ وَلَوْ نُحِّيَ الْحَصَى مِنْ مَوْضِعِهِ الشَّرْعِيِّ وَرَمَى إلَى نَفْسِ الْأَرْضِ أَجْزَأَهُ؛ لِأَنَّهُ رَمَى فِي مَوْضِعِ الرَّمْيِ هَذَا الَّذِي ذَكَرْتُهُ هُوَ الْمَشْهُورُ وَهُوَ الصَّوَابُ. ²

شافعى مى‌گويد: جمره محل جمع شدن سنگريزه‌هاست، نه سنگريزه‌هايى كه از كنار