238
جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ(ع) قَالَ: «فِي الرَّجُلِ أَفَاضَ إِلَى الْبَيْتِ، فَغَلَبَتْ عَيْنَاهُ حَتَّى أَصْبَحَ، قَالَ: «لَا بَأْسَ عَلَيْهِ وَ يَسْتَغْفِرُ الله وَ لَا يَعُودُ».
امام على(ع) درباره مردى كه به زيارت كعبه رفت و تا صبح خواب ماند [و به منا بازنگشت] فرمود: «عيبى ندارد و استغفار كند و اين كار را تكرار نكند».
سند روايت
اين سند به دليل وجود ابو البخترى 1 ضعيف است. اما با تعاضد و تجابر با روايات ديگر براى استدلال در اين معنا، مىتواند مورد استناد قرار گيرد.
دلالت روايت
مرحوم آل عصفور بحرانى به اين روايت و مانند آن استدلال كرده است كه بر معذور دانستن كسانى دلالت مىكند كه به خاطر غلبه نوم و خوابآلودگى شديد بيتوته در منا را ترك كرده و در مكه يا در بين راه خوابيدهاند. 2 امام(ع) در اين روايت و روايات مشابه آن، تكليف اين چنين اشخاصى را فقط استغفار و تكرار نكردن بيان فرموده است؛ اين ترك تفصيل، به روشنى بر نفى كفاره دلالت مىكند.
از آنجا كه عرفاً عذر خواب ماندن، كم اهميتتر از عذرى است كه باعث احتياج به باقى ماندن در مكه به هر دليلى مىشود، بنابراين مىتوان اين حكم را به بقيه معذوران مانند فراموشكار، يا كسى كه دچار سختى شده نيز تسرى داد. ظاهر اين روايات، بر
نفى كفاره از شخصى كه عليرغم ميلش و به خاطر خستگى در ميانه راه خوابيده، دلالت دارد. شاهد اين مدعا همين خوابيدن در ميانه راه است كه در حالت عادى و بدون شرايط اضطرارى، و با وجود خيمه در منا بعيد است و هرچند تعبير «فغلبته عيناه» به معناى خوابيدن بهكار مىرود، اما با خوابيدن ناشى از خستگى و اضطرارى كه در اين شرايط متصور است، تناسب بيشترى دارد.