217دو - صحيحه هشام بن حكم

علي بن ابراهيم عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي‌عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي‌عَبْدِاللهِ(ع) قَالَ: «إِذَا زَارَ الْحَاجُّ مِنْ مِني فَخَرَجَ مِنْ مَكَّةَ، فَجَاوَزَ بُيُوتَ مَكَّةَ فَنَامَ، ثُمَّ أَصْبَحَ قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ مِنى فَلَا شَيْءَ عَلَيْهِ». وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ أَبِي‌عُمَيْرٍ. ¹

امام صادق(ع) فرمود: «اگرحاجى از منا به زيارت كعبه برود و پس از خارج شدن از مكه و گذشتن از خانه‌هاى آن و پيش از رسيدن به منا، تا صبح خوابش ببرد، چيزى بر عهده‌اش نيست.

سند روايت

توثيق رجال سند - غير از هشام بن الحكم ²- پيش از اين مطرح شد. در سند دوم اين روايت نيز طريق شيخ صدوق به محمد بن ابى‌عمير است كه در مشيخۀ «من لايحضره الفقيه» آن را بيان كرده ³ و همه افراد آن موثق هستند و روايت صحيح است.

ابراهيم بن هاشم - كه در هردو سند وجود دارد - هرچند توثيق صريحى ندارد، اما وجوه بسيارى بر وثاقت او وجود دارد كه در بررسى سند روايت معاوية بن عمار گذشت.

دلالت روايت

طبق اين روايت، اگر حاجى در شب‌هاى منا براى زيارت كعبه، از منا بيرون برود و پس از فراغت از اعمال در بازگشت از مكه و در حد فاصل منا و مكه پس از گذشتن از خانه‌هاى مكه، تا صبح به خواب رود، كفاره بر وى واجب نيست؛ مفهوم شرط، مستفاد از اين روايت، اين است كه اگر اين حاجى از مكه خارج نشود، كفاره بر وى